Katar u dzieci – jak go rozpoznać i co może pomóc?

Katar u dziecka – kiedy jest objawem zwykłej infekcji, a kiedy może dotyczyć zatok?

Błona śluzowa nosa przechodzi w błonę wyściełającą zatoki przynosowe, dlatego stan zapalny podczas przeziębienia zazwyczaj obejmuje oba obszary. Katar i łagodna niedrożność nosa nie świadczą więc o ciężkim przebiegu choroby.

„Katar zatokowy u dzieci” to określenie potoczne, zwykle opisujące gęstą wydzielinę, silne zatkanie nosa, kaszel oraz ucisk w obrębie twarzy. Objawy nasilające się po około 5 dniach, trwające ponad 10 dni albo powracające po poprawie mogą wskazywać na ostre powirusowe zapalenie błony śluzowej nosa i zatok przynosowych [1].

Czym jest katar u dzieci?

Katar jest objawem podrażnienia lub stanu zapalnego błony śluzowej nosa. Podczas infekcji zwiększa się wytwarzanie śluzu, a obrzęk błony śluzowej utrudnia dziecku oddychanie przez nos.

Najczęstszą przyczyną ostrego kataru są wirusy. Wodnista wydzielina może po kilku dniach zgęstnieć i zmienić kolor, co nie potwierdza zakażenia bakteryjnego. Przy katarze alergicznym częściej występują napadowe kichanie, swędzenie nosa i łzawienie oczu.

Objawy kataru u dziecka – na co zwrócić uwagę?

Małe dziecko nie zawsze potrafi powiedzieć, że odczuwa ucisk twarzy albo słabiej rozpoznaje zapachy. Rodzic może natomiast zauważyć:

• oddychanie przez usta i problemy ze snem,

• niechęć do jedzenia wynikającą z niedrożności nosa,

• wydzielinę spływającą do gardła i wywołującą kaszel, zwłaszcza w nocy,

• rozdrażnienie, osłabienie lub mniejszą aktywność,

• ból głowy, policzków albo okolicy nad oczami u starszego dziecka,

• nieprzyjemny zapach z ust,

• gorączkę lub ponowne pogorszenie samopoczucia.

Wbrew powszechnemu przekonaniu żółty lub zielony kolor wydzieliny nie pozwala jednoznacznie rozpoznać bakteryjnego zapalenia zatok. Zmiana barwy może pojawić się również podczas infekcji wirusowej i wiąże się z reakcją zapalną oraz obecnością komórek układu odpornościowego w wydzielinie. Większe znaczenie mają czas trwania objawów, ich nasilenie oraz ponowne pogorszenie po wcześniejszej poprawie [1].

Ile trwa katar u dzieci?

Objawy infekcji wirusowej zwykle nasilają się przez pierwsze 2-3 dni, a następnie stopniowo ustępują. Ostre wirusowe zapalenie błony śluzowej nosa i zatok przynosowych trwa nie dłużej niż 10 dni, choć kaszel może utrzymywać się dłużej [1].

Pogorszenie po 5 dniach lub objawy trwające ponad 10 dni mogą wskazywać na powirusową fazę przebiegu choroby, ale nie potwierdzają zakażenia bakteryjnego.

Co robić, gdy dziecko ma katar?

Warto ułatwić dziecku oddychanie i odpoczynek. Pomocne mogą być:

• podawanie płynów w małych porcjach, ale często,

• stosowanie soli fizjologicznej w aerozolu i delikatne oczyszczanie nosa,

• oczyszczenie nosa przed snem i posiłkiem,

• wietrzenie pokoju i unikanie dymu tytoniowego,

• podanie dobranego do wieku i masy ciała leku przeciwgorączkowego lub przeciwbólowego, jeśli ból albo gorączka pogarszają samopoczucie.

Nie należy łączyć kilku preparatów na przeziębienie bez sprawdzenia, czy nie zawierają tej samej substancji czynnej.

Sinupret^® dla dzieci – kiedy można go stosować?

Sinupret^® to lek roślinny zawierający połączenie pięciu roślin leczniczych: korzenia goryczki, kwiatu pierwiosnka, ziela szczawiu, kwiatu bzu czarnego i ziela werbeny [2,3].

Sinupret^®, krople doustne, oraz Sinupret^®, tabletki drażowane, stosuje się wspomagająco w ostrych i przewlekłych stanach zapalnych zatok. Obie postacie są przeznaczone dla dzieci od 6. roku życia, młodzieży i dorosłych. Lek rozrzedza zalegającą wydzielinę i ułatwia jej usuwanie, wspierając naturalne oczyszczanie nosa i zatok [2,3].

Krople mogą być wygodne dla dziecka, które ma trudności z połykaniem tabletek.

Kiedy z zapaleniem zatok u dziecka trzeba iść do lekarza?

Większość infekcji przebiegających z katarem ustępuje stopniowo. Warto jednak skonsultować dziecko z lekarzem, jeżeli opiekun zauważy [1,2,3]:

• brak wyraźnej poprawy – objawy nie ustępują w ciągu 7-14 dni stosowania leku,

• zmianę przebiegu infekcji – dolegliwości nasilają się albo powracają po okresie poprawy,

• wysoką lub utrzymującą się gorączkę,

• silny, zwłaszcza jednostronny ból twarzy,

• częste nawroty podobnych dolegliwości.

Niezależnie od czasu trwania infekcji skontaktuj się z lekarzem, jeśli dziecko ma trudności z oddychaniem, odmawia picia, oddaje wyraźnie mniej moczu albo staje się nietypowo senne lub osłabione.

Rzadko mogą pojawić się objawy wymagające pilniejszej oceny lekarskiej. Należą do nich obrzęk lub zaczerwienienie okolicy oka, ból podczas poruszania okiem, podwójne widzenie, pogorszenie wzroku, sztywność karku albo zaburzenia świadomości [1].

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Piśmiennictwo

[1] Fokkens W.J., Lund V.J., Hopkins C. i in., European Position Paper on Rhinosinusitis and Nasal Polyps 2020, „Rhinology” 2020, t. 58, supl. S29, s. 1-464, DOI: 10.4193/Rhin20.600 [dostęp online 16.09.2026].

[2] Charakterystyka Produktu Leczniczego Sinupret®, krople doustne, roztwór.

[3] Charakterystyka Produktu Leczniczego Sinupret®, tabletki drażowane.

Nazwa produktu leczniczego: Sinupret, tabletki drażowane. Produkt złożony. Postać farmaceutyczna: tabletki drażowane. Wskazania: Wspomagająco w ostrych i przewlekłych stanach zapalnych zatok. Produkt roślinny jest przeznaczony do tradycyjnego stosowania w wymienionych wskazaniach i jego skuteczność opiera się na długim okresie stosowania i doświadczeniu. Podmiot odpowiedzialny: Bionorica SE, 92308 Neumarkt, Niemcy. Informacji o leku udziela: Bionorica Polska Sp. z o.o., ul. Hrubieszowska 6B, 01-209 Warszawa

Nazwa produktu leczniczego: Sinupret, krople doustne, roztwór. Skład: 100 ml kropli zawiera 100 ml wyciągu składającego się z: korzenia goryczki, kwiatu pierwiosnka z kielichem, ziela szczawiu, kwiatu bzu czarnego, ziela werbeny. Produkt leczniczy zawiera 19% (v/v) etanolu. Postać farmaceutyczna: Krople doustne, roztwór. Wskazania do stosowania: Wspomagająco w ostrych i przewlekłych stanach zapalnych zatok. Produkt jest przeznaczony do tradycyjnego stosowania w wymienionych wskazaniach i jego skuteczność opiera się na długim okresie stosowania i doświadczeniu. Podmiot odpowiedzialny: Bionorica SE, 92308 Neumarkt, Niemcy. Informacji o leku udziela: Bionorica Polska Sp. z o.o., ul. Hrubieszowska 6B, 01-209 Warszawa